Лойиҳа номи:
АЛ-9124093678. Биофортификация технологияси асосида арпа донида оқсили юқори фосфор, калсий ва мис микроелементларига бой боълган навларининг селексиясини ривожлантириш ҳамда янги навини яратиш (Лойиҳа раҳбари қ.х.ф.д., к.и.х. Т. Маматқулов)
Кутилаётган натижалар:
1. Республикада етиштирилаётган арпа нав ва намуналар донида оқсил, фосфор, калсий ва мис микроелементлари миқдори аниқланади. Арпа ва ем-хашак экинлари селексияси ва уруғчилиги лабораториясида лойиҳа доирасида олиб бориладиган дала тажрибалари жойлаштирилади. Маҳаллий нав ва ҳорижий нав намуналари экилиб мавзу доирасида илмий тадқиқотлар оътказилади. Бунда биринчи қадам бирламчи манбаларни яратиш, яъни дон таркибида оқсил, мис, калсий ва фосфор элементларини коъпроқ тутган арпа нав намуналари аниқланади ҳамда танлаб олинади. Доннинг эндосперм қисмида оқсил ва микроелементлар юқори боълган нав ва намуналарини биофортификация технологияси асосида селексия жараёнларига жалб қилинади. Олинган тизмаларда арпа донининг эндосперм қисмида оқсил ва микроелементлар юқори боълган генотиплар аниқланади. Шунингдек, арпа донининг оқсил ва микроелементларининг йиғилишга етиштириш шароитлари ва физиологик омиллар таъсири аниқланади.
2. Арпа ва ем-хашак экинлари селексияси ва уруғчилиги лабораториясида дала тажрибалари ва лаборатория таҳлиллари давом эттирилади. Тажрибада оърганиладиган арпа навлари ва намуналари турли оъстириш шароитларида экилади ҳамда оъсимликларнинг физиологиясидаги оъзгаришлар, уларнинг арпа донидаги оқсил ва микроелеменларга таъсири таҳлил этиб борилади. Арпада биологик фортификациялашда таркибида коъп миқдорда оқсил, фосфор, калсий ва мис микроелементларини йиға олиш хусусиятига эга боълган намуналар селексия жараёни учун ажратиб олинади ва генофонд бойитиладии. Биофортификация технологияси асосида арпа донда оқсили юқори фосфор, калсий ва мис элементларига бой боълган янги нави яратилади.
3. Лойиҳа натижаларини чоп этиш учун “Оъзбекистон қишлоқ ва сув хоъжалиги”, “Агро-илм”, Хоразм маъмун академияси ахборотномаси” ва хорижий “Эуропен Скиенке Ревиеw” каби журналларида мақолалар чоп этилади.
Бажариш муддати:
2026-2028
