TAHLIL
HAMMASI KARTOSHKA HAQIDA
Kartoshkaning asl vatani Ekvador va Perudagi baland tog‘liklardir. Ispanlar Peruga kelishganida, kartoshkaga duch kelishgan va uni o‘zlari bilan XVI asrning boshlarida Ispaniyaga olib qaytishgan. U Ispaniyadan butun Yevropa va sayyoramizning boshqa joylariga tarqalgan.
2023 yil dekabr oyida Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi Peruning har yili 30-may kuni "Xalqaro kartoshka kuni"ni nishonlash taklifini ma'qulladi.
Global ishlab chiqarish nuqtai nazaridan, kartoshka bozori keyingi besh yil ichida kuchli o'sishni ko'rsatadi va 2024-yildagi 115,74 milliard dollardan 2029-yilga kelib 137,46 milliard dollargacha oshadi. Tahlilchilar bu o'sishni madaniy ishlab chiqarishdagi "portlash" deb atashadi. Xususan, Mordor Intelligence tahliliy guruhining istiqbolli prognozi shundan dalolat beradi.
Kartoshka dunyodagi uchinchi eng muhim oziq-ovqat ekinidir
Mutaxassislarning yozishicha, guruch va bug'doydan keyin uchinchi eng muhim oziq-ovqat mahsuloti bo'lgan kartoshka butun dunyo bo'ylab milliardlab odamlar uchun asosiy oziq-ovqat sifatidagi mavqeini mustahkamladi. Uning turli iqlim sharoitlariga moslashishi, saqlash qulayligi va yuqori ozuqaviy qiymati kartoshkani oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlashda ajralmas mahsulotga aylantiradi.
Dunyoda kartoshka yetishtirishning umumiy hajmini baholashda xalqaro tahlil agentliklari asosan FAO ma'lumotlariga tayanadilar. Yalpi kartoshka hosili, so'nggi ma'lumotlarga ko'ra, taxminan 359 million tonnani tashkil etadi.
Dunyoda kartoshka yetishtirish TOP 10 ta davlat.
Kartoshka yetishtiruvchi eng yirik oʻnta davlat roʻyxati GeeksforGeekstahlilchilari tomonidan 2021-yilgi maʼlumotlarga asoslangan holda taqdim etildi. E'tibor bering, dunyoda vaziyat o'zgarib bormoqda va so'nggi yillarda kartoshka ishlab chiqarish kamaydi, ammo hosilning eng yirik o'ntaligi o'zgarishsiz qoldi.
Xitoy - 99,2 milliondan ortiq.
Hindiston - taxminan 48,2 mln.
Rossiya - taxminan 29,9 mln.
Ukraina - taxminan 22,2 mln.
AQSh - taxminan 20,5 mln.
Germaniya - taxminan 11,4 mln
Bangladesh - 11,0 mln.dan ortiq.
Polsha - taxminan 10,3 mln.
Niderlandiya - taxminan 7,9 mln.
Fransiya - taxminan 7,4 mln.
2024-yilda Yevropada kartoshka yetishtirish
Noqulay ob-havo sharoiti tufayli Yevropada 2024-yilda kartoshka yetishtirish 8,8 foizga kamaydi. Pastga tushish noqulay ob-havo sharoiti va ekish maydonining 4-6% ga biroz ko'payishiga qaramay, hosilga salbiy ta'sir ko'rsatadigan kasalliklarning rivojlanishi bilan izohlanadi. Yevrokomissiya ma’lumotlariga ko‘ra, 2024-yilda gektariga 35,1 tonna hosil olinadi, bu 2023-yilga nisbatan 4,6 foizga kam.
O‘tgan yilga kelsak, 2023-yilda Yevropa Ittifoqida 48,3 million tonna kartoshka yig‘ib olingan.
Statistika agentligi dastlabki maʼlumotlariga koʻra, 2024-yilning yanvar–sentabr oylarida O‘zbekistonda barcha toifadagi xoʻjaliklar tomonidan 2 793,5 ming tonna kartoshka yetishtirilgan. Ushbu koʻrsatkich 2023-yilning mos davriga nisbatan 4,3% ga oʻsgan.
Kartoshka yetishtirish umumiy hajmining eng yuqori ulushi Samarqand viloyati (20,6%) hissasiga toʻgʻri kelgan. Shuningdek, Surxondaryo (11,1%), Toshkent (11%) va Andijon (9,8%) viloyatlarida ham kartoshka yetishtirishning yuqori koʻrsatkichlari qayd etilgan.
Bizning ijtimoiy tarmoqdagi sahifalarimiz!
WEB|Telegram| Instagram | Facebook |Youtube
